Μας Αφορά

Το πώς ζούμε σε αυτόν τον κόσμο και αν έχουμε το δικαίωμα να ζούμε χωρίς φόβο, βία και διακρίσεις, πώς κατοικούμε στο σώμα μας και αν έχουμε τη δυνατότητα να το κατοικούμε με τρόπο που δεν μας καταπιέζει, πως αναπνέουμε και αν έχουμε επαρκή χώρο για να αναπνέουμε, πώς μετέχουμε στην πολιτειότητα και αν όλοι/ες/α έχουμε θεσμικές εγγυήσεις που να εξασφαλίζουν πραγματική ισότητα και δικαιοσύνη, αν όλοι/ες/α έχουμε πρόσβαση στην υγεία, την εκπαίδευση, την εργασία, τη στέγαση, την ασφάλεια και όλα όσα είναι αναγκαία για την ύπαρξη, το αν τελικά αναγνωρίζεται το αξιοβίωτο όλων των ζωών, μας αφορά. Μια τέτοια παραδοχή μπορεί να λειτουργήσει ως κατάφαση, καθώς φέρει εντός της την επίγνωση της σύνδεσης και της αλληλεξάρτησης σε αντίστιξη με τη διαβρωτική ισχύ της διαίρεσης και της εξατομίκευσης. Δεν νοείται ουσιαστική δημοκρατία αν δεν περιλαμβάνει την έγνοια και τη μέριμνα για όλα τα υποκείμενα και δη αυτά που τη χρειάζονται περισσότερο, αφού έχουν ζήσει για αιώνες αποκλεισμένα και ευάλωτα. Μ’ αυτή την έννοια η προστασία της ζωής, της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων μας αφορά. 

Αναμφισβήτητα έχει διανυθεί ένα σημαντικό μέρος της διαδρομής, μιας διαδρομής που σε πολλά της σημεία υπήρξε αβάσταχτα μοναχική και επικίνδυνη, δαιδαλώδης και κακοτράχαλη. Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου στην κατεύθυνση της κατοχύρωσης των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων με κορυφαίες στιγμές τη θέσπιση του συμφώνου συμβίωσης για ομόφυλα ζευγάρια, τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου και το γάμο ομόφυλων ζευγαριών, ωστόσο, μένουν πολλά ακόμα να γίνουν για να μπορούμε να μιλάμε για μια πραγματική συνθήκη ισότητας. 

Τα πράγματα, όμως, δεν κινούνται πάντα ευθύγραμμα. Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή σε διεθνές επίπεδο. Η ακροδεξιά  προωθεί συστηματικά την περαιτέρω συντηρητικοποίηση της δημόσιας σφαίρας, αμφισβητώντας τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα κι επιδιώκοντας την οπισθοχώρηση στο καθεστώς της απαρέγκλιτης ετεροκανονικότητας και του άκαμπτου έμφυλου δυισμού. Ακόμα μεγαλύτερο ζήτημα είναι η συνολική κανονικοποίηση του αυταρχικού και συντηρητικού λόγου, με τη συμβολή και παραδοσιακών πολιτικών δυνάμεων. Παρατηρούμε μια αναζωπύρωση της ομοτρανσφοβικής κουλτούρας που αυξάνει το αίσθημα ανασφάλειας για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, καταλήγοντας να αμφισβητεί την ίδια την ύπαρξη των ανθρώπων που δεν ταυτίζονται με τις εμπεδωμένες και θεωρούμενες αναλλοίωτες έμφυλες κατηγοριοποιήσεις.  Τα τρανς άτομα βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της επίθεσης με την κλιμάκωση της τρανσφοβικής ρητορικής, την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου σύμφωνα με την οποία οι τρανς γυναίκες δεν πληρούν τον νομικό ορισμό της «γυναίκας», την αναίρεση διάφορων βελτιωτικών πρακτικών στις ΗΠΑ επί διακυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ, την πρωτοβουλία της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να εξαιρέσει τρανς και ιντερσεξ άτομα από τα γυναικεία αγωνίσματα στη βάση του γονιδιακού ελέγχου, την ανάδυση της TERF (Trans exclusionary radical feminist) πτέρυγας στον φεμινιστικό χώρο. Την ίδια στιγμή που υπονομεύονται κατακτήσεις, τα ΛΟΑΤΚΙ+ και εν γένει τα έμφυλα δικαιώματα εργαλειοποιούνται κυνικά στον ηγεμονικό λόγο για να υποστηριχθούν γενοκτονικοί και αποικιοκρατικοί σκοποί, όπως κάνει το κράτος του Ισραήλ για τα παλαιστινιακά εδάφη, αποκαλύπτοντας την εντελώς υποκριτική και καιροσκοπική εννοιολόγηση τους για την κατά βάση λευκή, πατριαρχική, δυτική εξουσία. 

Ο αντίκτυπος των ανησυχητικών διεθνών εξελίξεων στο ελληνικό συγκείμενο είναι σαφής. Αποτυπώνεται στην  αυταρχικοποίηση του πολιτικού συστήματος και τη ριζική υποβάθμιση της ποιότητας της δημοκρατίας, διαμορφώνοντας ένα αφόρητο κοινωνικό περιβάλλον και υποδαυλίζοντας τα πιο ταπεινά έντσικτα του κοινωνικού σώματος. Ρατσιστικές επιθέσεις στον δρόμο, ρητορική μίσους από στελέχη της ακροδεξιάς και της εκκλησίας που βρίσκει πάντα δημόσιο βήμα να αρθρωθεί άκριτα και χωρίς αντίλογο. Σε αυτήν τη συνθήκη θα πρέπει να προσθέσουμε πάγια προβλήματα όπως είναι η αδυναμία ή απροθυμία του κρατικού μηχανισμού να εφαρμόσει πρακτικές και διαδικασίες με βάση την αρχή της συμπερίληψης, η έλλειψη σημαντικών δομών όπως ξενώνες για ΛΟΑΤΚΙ+ έφηβα άτομα που απορρίπτονται από τις οικογένειες τους και ΛΟΑΤΚΙ+ ηλικιωμένα άτομα που δεν έχουν κανένα στήριγμα, η ανεπαρκής πρόσβαση σε δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες φυλομετάβασης, η τραγική συρρίκνωση του ασύλου και της θεσμικής πρόνοιας για τα ΛΟΑΤΚΙ+ υποκείμενα με προσφυγικό/μεταναστευτικό υπόβαθρο, η απουσία μιας σύγχρονης και ολοκληρωμένης στρατηγικής ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που θα διαπερνά όλες τις βασικές δομές του κράτους, όπως η εκπαίδευση, αλλά και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Όλα τα παραπάνω συνιστούν ψηφίδες σ’ ένα παλίμψηστο διακρίσεων και αφροντισιάς. Το γεγονός ότι πρόσφατα, και μέσα σε ένα μικρό διάστημα, αποκαλύφθηκε ότι δύο τρανς γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας με προβλήματα υγείας, που ζούσαν παντελώς αβοήθητες, πέθαναν εξαιτίας των επιπτώσεων της συστημικής παραμέλησης που βίωναν, αποτυπώνει με τον πλέον αλγεινό τρόπο την δομική αυτή αδιαφορία. Κι αν κάτι απάλυνε τη μοναξιά αυτών των δύο γυναικών ήταν η ενεργοποίηση της ίδιας της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας που εξανθρώπισε τις τελευταίες στιγμές τους. 

Γι’ αυτές τις γυναίκες, για τον Ζακ που δολοφονήθηκε άγρια σε δημόσια θέα, για την Άννα που δολοφονήθηκε στο σπίτι της, για την Δήμητρα/Δημήτρη που χάθηκε τόσο άδικα – κυνηγημένη, περιφρονημένη και εγκαταλελειμμένη, για αρκετούς και αρκετές ακόμα που αποτέλεσαν σάρκινα θραύσματα μιας γενεαλογίας διώξεων και αγώνων, είναι απολύτως κρίσιμο να διατρανώνουμε ότι “μας αφορά”.

Να δηλώσουμε αταλάντευτα ότι οι ζωές των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων έχουν αξία, ότι δεν πρέπει να επιστρέψοτυμε στην περίφραξη των έμφυλων κατηγοριών που σηματοδοτεί μαζί και την περίφραξη των σωμάτων και των επιθυμιών, ότι οι βιωμένες πραγματικότητες των ανθρώπων δεν χωράνε σε ταμπέλες, ότι είμαστε παρούσες και παρόντες στην ηθική και πολιτική δέσμευση μιας συμμαχίας για την υπεράσπισης της ζωής και της ελευθερίας.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, το Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή, με σταθερή θέση υπέρ των έμφυλων και ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων και ενάντια στον σκοταδισμό, με δηλωμένη πρόθεση να συνεχίσει και να εμβαθύνει την ερευνητική και πολιτιστική του δραστηριότητα για έναν τέτοιο σκοπό, αποφάσισε φέτος να συμμετέχει με οργανωμένο τρόπο στο Athens Pride που συγκεφαλαιώνει τη συνέχεια των διεκδικήσεων και να συνεισφέρει μια ειδική έκδοση με παλιά και νέα κείμενα, συμβάλλοντας στην ανάδειξη των ζητημάτων και τη γόνιμη ανατροφοδότηση της δημόσιας συζήτησης.