Να δώσουμε γλώσσα, εικόνα και νόημα στο αντιφασιστικό μας πάθος
Η ίδια η ύπαρξη τρανς, μη δυαδικών και ίντερσεξ ανθρώπων αμφισβητείται. Πρόσφατα, η μεταφορά τρανς γυναικών σε ανδρικές φυλακές έχει δημιουργήσει μια κατάσταση που τις κάνει να φοβούνται για την ασφάλειά τους και για τη ζωή τους. Όταν θεμελιώδη δικαιώματα μπορούν να ανασταλούν τόσο εύκολα, η δημοκρατία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται αυτονόητος ορίζοντας του πολιτικού μας κόσμου – αν μπορούσε ποτέ. Η δημοκρατία είναι εύθραυστη και, όπως μας έχει πει η Angela Davis, αποτελεί έναν αγώνα που πρέπει να κρατηθεί ζωντανός.
Η δημοκρατία υπάρχει μόνο επειδή οι άνθρωποι συνεχίζουν να αγωνίζονται για την ύπαρξή της. Όπως έχει επίσης καταστήσει σαφές η Denise Ferreira da Silva, πολλοί άνθρωποι βιώνουν εδώ και καιρό το τέλος του κόσμου. Αν λοιπόν πείτε: «Ω, φοβάμαι ότι είναι το τέλος της δημοκρατίας, φοβάμαι ότι είναι το τέλος του κόσμου», τότε ας μιλήσουμε με ανθρώπους για τους οποίους η δημοκρατία έχει ήδη τελειώσει και ας δούμε πώς επιστρέφουν μέσα από τον αγώνα τους. «Ω, ο κόσμος πρόκειται να τελειώσει».
Λοιπόν, ας μιλήσουμε με ανθρώπους για τους οποίους ο κόσμος έχει ήδη τελειώσει, κι εκείνοι συνεχίζουν να ζουν, να αγωνίζονται, να δημιουργούν, να διαμορφώνουν νέες προοπτικές, νέα σενάρια, νέους αγώνες. Και η Denise Ferreira da Silva λέει ότι πολλοί άνθρωποι έχουν ζήσει το τέλος του κόσμου πολλές φορές. Οι κόσμοι τους έχουν τελειώσει.
Παρ’ όλα αυτά σκέφτονται, γράφουν, δημιουργούν πράγματα μετά το τέλος του κόσμου. Το τέλος του κόσμου είναι ένα κατώφλι από το οποίο μπορεί να αναδυθεί μια νέα δημιουργία, έτσι τουλάχιστον μας λέει, νέοι τρόποι να σκεφτούμε τη συμβίωση πάνω στη γη και μαζί με τη γη, μεταξύ μας και με όλες τις μορφές ζωής. Για να το κάνουμε αυτό, πρέπει να συμπληρώσουμε τις συνήθεις πρακτικές της κριτικής μας με την εργασία της φαντασίας.
Ποιο είναι το πάθος μας; Ποιο είναι το πάθος μας στην Αριστερά; Ποιον κόσμο θέλουμε να δούμε; Πώς μπορούμε να κάνουμε το όραμά μας όσο πιο συναρπαστικό, όσο πιο δίκαιο και όσο πιο ισότιμο γίνεται; Πράγματι, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς ένα παθιασμένο όραμα που να ανταγωνίζεται και να νικά τον ηθικολογικό σαδισμό των φασιστικών παθών και το φαντασματικό τους τοπίο. Γι’ αυτό είναι αναγκαίο να αναγνωρίσουμε πως όλες οι ζωές αξίζουν και όλες οι απώλειες αξίζουν να πενθηθούν, τα ανθρώπινα και τα μη ανθρώπινα πλάσματα, να σκεφτούμε πέρα από τον ανθρωποκεντρισμό για όλες τις απειλούμενες μορφές ζωής και ζωτικές διαδικασίες.
Θέλουμε μια παθιασμένη δέσμευση στη ριζική δημοκρατία να αναδυθεί από τη συλλογική μας ελευθερία. Σε κάθε περίπτωση, προτείνω η κατάφαση μας σε αρχές όπως η δικαιοσύνη, η ελευθερία, η ισότητα ή η μη βία, να συνδυάζεται με το ερώτημα: τι θα χρειαζόταν για να ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο αυτές οι αρχές ενσαρκώνονται; Πώς θα μπορούσαμε να τις ενσαρκώσουμε στις πρακτικές μας; Οι αρχές ζωντανεύουν όταν αρχίζουμε να ρωτάμε: πώς θα ήταν ο κόσμος αν οι τρανς άνθρωποι είχαν πλήρη νομικά δικαιώματα; Αν οι γυναίκες μπορούσαν να περπατούν και να κυκλοφορούν χωρίς φόβο; Αν οι γυναίκες που θέλουν να περπατούν και να κυκλοφορούν χωρίς φόβο αναγνώριζαν επίσης ότι και οι τρανς άνθρωποι θέλουν να περπατούν και να κυκλοφορούν χωρίς φόβο; Οι γυναίκες δεν θέλουν να υφίστανται παρενόχληση στον χώρο εργασίας ούτε διακρίσεις στη δημόσια σφαίρα ή στην εργασία τους.
Αντιτάχθηκαν στις διακρίσεις. Αντιτάχθηκαν στην ανισότητα. Εξαιρετικό, υπέροχο.
Είμαι μαζί τους. Επομένως, ασφαλώς, δεν θα ήθελαν καμία άλλη ομάδα να βιώνει παρενόχληση ή διακρίσεις ή χαμηλότερο μισθό επειδή είναι τρανς, επειδή έχει συγκεκριμένο χρώμα δέρματος ή επειδή προέρχεται από συγκεκριμένη εθνικότητα. Όχι: ως φεμινίστριες, είμαστε αντίθετες σε κάθε κακοποίηση, σε κάθε διάκριση, σε κάθε οικονομική διάκριση.
Και αν πούμε: «Ακούστε, τα σώματα των γυναικών είναι διακριτά λόγω της αναπαραγωγικής τους ικανότητας», τότε τι συμβαίνει αν μια γυναίκα δεν διαθέτει αυτή την αναπαραγωγική ικανότητα; Γιατί πολλές γυναίκες δεν τη διαθέτουν; Λέμε ότι δεν είναι γυναίκες; Όχι, ως φεμινίστριες δεν το λέμε αυτό. Δεν το λέμε.
Οι φεμινίστριες δεν το λένε αυτό. Όταν κάποια είναι πολύ μεγάλη για να αναπαραχθεί και είναι γυναίκα, λέμε: «Ω, δεν είναι πλέον γυναίκα»; Όχι, δεν το λέμε αυτό.
Όποια το επιθυμεί, όποια δηλώνει ότι εντάσσεται στην κατηγορία, ανεξάρτητα από το αν θέλει ή δεν θέλει να αναπαραχθεί, από το αν μπορεί ή δεν μπορεί να αναπαραχθεί, ανήκει στην κατηγορία γυναίκα. Αν θέλει να αναπαραχθεί, υπέροχα. Αν δεν θέλει να αναπαραχθεί, υπέροχα κι αυτό, σωστά; Αυτός είναι ο φεμινισμός που καταλαβαίνω εγώ.
Προτείνω να μελετήσουμε το φασιστικό πάθος, προκειμένου να αναπτύξουμε το δικό μας αντιφασιστικό πάθος, να το βρούμε, να ανασύρουμε αυτό που ήδη έχουμε.
Να δώσουμε γλώσσα, εικόνα και δημόσιο νόημα στο αντιφασιστικό μας πάθος. Το φασιστικό πάθος βρίσκει ικανοποίηση στη διαδικασία αναίρεσης δικαιωμάτων από τους ανθρώπους. Τελικά όμως ποτέ δε βρίσκουν ικανοποίηση οι φασίστες. Η ικανοποίηση από την αφαίρεση των δικαιωμάτων μιας ομάδας γεννά την επιθυμία να γίνει το ίδιο ξανά σε μια άλλη ομάδα, σωστά; Αν λοιπόν σκεφτούμε: «Ίσως να είναι εντάξει να χάσουν οι τρανς άνθρωποι τα δικαιώματά τους, επειδή δεν αποτελούν μέρος της κυρίαρχης κοινωνίας και εμείς πρέπει να εστιάσουμε στην κυρίαρχη κοινωνία».
Η απάντηση είναι: όχι, όχι. Τα τρανς άτομα βρίσκονται μέσα στην κυρίαρχη κοινωνία. Είμαστε παντού, όλες και όλοι μας. Και αν αρχίσετε να αφαιρείτε δικαιώματα από τα τρανς άτομα και να ακυρώνετε την ύπαρξη τους, ποιων η ύπαρξη θα ακυρωθεί στη συνέχεια; Δε θα ανεχτούμε μια ομάδα να θυσιαστεί. Γιατί αν μπορούν θυσιαστούν τα τρανς υποκείμενα, αν μπορούν να θυσιαστούν οι μετανάστες/στριες, αν μπορούν να θυσιαστούν οι διεθνείς φοιτητές/τριες, τότε θα έρθει η στιγμή που θα θυσιάσουν κι εσάς, όλες τις φεμινίστριες, και δε θα έχουν κανένα πρόβλημα να το κάνουν. Θα ακυρώσουν το δικαίωμα σας στην αναπαραγωγική ελευθερία. Θα επιτρέψουν τις διακρίσεις εις βάρος σας.
Το φασιστικό πάθος θέλει να αναιρέσει από τους ανθρώπους κατοχυρωμένα δικαιώματα ή να διασφαλίσει ότι δε θα μπορούν να τα ασκήσουν. Ανάμεσα στις ομάδες που στοχοποιούν είναι τα άτομα που κρατούνται στα σύνορα, όσοι ζουν υπό κατοχή, οι ανιθαγενείς που δεν έχουν κανέναν τρόπο να λάβουν ιατρική περίθαλψη, να εντάξουν τα παιδιά τους σε εκπαιδευτικό περιβάλλον ή να αποκτήσουν άδεια εργασίας, σωστά; Τρανς και κουίρ άνθρωποι, άνθρωποι που ζουν υπό κατοχή.
Στον αντίποδα, το αντιφασιστικό πάθος είναι εκείνο που οραματίζεται τη συνύπαρξη, τα ανοιχτά σύνορα, την αποστρατιωτικοποίηση και μορφές ουσιαστικής δημοκρατίας που αρνούνται τις διακρίσεις και τον διαχωρισμό βάσει φυλής, φύλου, θρησκείας ή εθνοτικής καταγωγής. Αυτό εμπερικλείει μια έννοια ριζικής ισότητας που θα μας μετέφερε πέρα από το έθνος και την εθνική υπόσταση, και θα ήταν μια μορφή ριζικής ισότητας που δεν θα βασιζόταν στο άτομο ως βασική μονάδα, αλλά μάλλον στην αλληλεξάρτησή μας. Η αλληλεξάρτησή μας είναι εκείνη που μας καθιστά ίσους και ίσες, και οφείλουμε να έχουμε μια κοινωνική οργάνωση του κόσμου που να αντανακλά την ισότητά μας μέσα στην αλληλεξάρτηση.
Η εξάρτηση, βέβαια, αποτελεί τη βάση κάθε λογής αντίστασης. Γνωρίζουμε ότι οι αποικιακές δυνάμεις έχουν επιβάλει την εξάρτηση σε συγκεκριμένους ανθρώπους. Γνωρίζουμε την εξάρτηση στην ιστορία της αποικιοκρατίας.
Για εμάς, όμως, μου φαίνεται ότι η εξάρτηση πρέπει να αντικατασταθεί από σχέσεις αλληλεξάρτησης, καθώς η αλληλεξάρτηση πρέπει να ευθυγραμμιστεί με την επιταγή της ριζικής ισότητας, της ισότητας των ζωντανών υπάρξεων. Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο η ελευθερία είναι αγώνας για τον οποίο ο ορισμός της δικαιοσύνης παραμένει ανοιχτός, και για τον οποίο οι νέοι όροι της ισότητας πρέπει να επανεξεταστούν στο πλαίσιο των μορφών καταστροφής που βρίσκονται σήμερα ανάμεσά μας, συμπεριλαμβανομένων του πολέμου και της κλιματικής καταστροφής, των αφανισμών που επιφέρουν ο καπιταλισμός και η εξορυκτική λογική.
Οι φόβοι για τους οποίους μου μιλούν οι άνθρωποι – το τέλος της δημοκρατίας, το τέλος της ίδιας της ζωής, το τέλος του κόσμου – θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μέσα από μια νέα πολιτική της στέγης και της φροντίδας, του αντιρατσισμού και της αντίθεσης στον εξορυκτισμό και στη βιομηχανική ρύπανση: μια νέα μορφή συνύπαρξης στη βάση της πραγματικής ισότητας και της πραγματικής δημοκρατίας, θεμελιωμένη τόσο στην επίγνωση της τρωτότητας κάθε ζωής όσο και της αλληλεξάρτησής μας ως ζωντανών πλασμάτων. Εκείνοι που εκμεταλλεύονται τον φόβο, που κατονομάζουν ως πηγή του φόβου το φύλο, τη φυλή, το τρανς υποκείμενο, τον μετανάστη, επιδιώκουν να οικοδομήσουν και να συσπειρώσουν μια πολιτική βάση με την υπόσχεση ότι θα αποκαταστήσουν την τάξη πραγμάτων, θα ενδυναμώσουν την επιχειρηματικότητα σύμφωνα με ένα νεοφιλελεύθερο μοντέλο – ή ότι θα κάνουν και τα δύο ταυτόχρονα.
Οι φασίστες ενσαρκώνουν μια ενόρμηση θανάτου σύμφυτη με τον καπιταλισμό, ιδίως στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή του, η οποία διακρίνεται για την διάλυση κοινωνικών υπηρεσιών, τη διακινδύνευση ζωών και την καταστροφή δημοκρατικών ιδανικών. Σε συνδυασμό με τον εθνικισμό, ιδίως τον θρησκευτικό εθνικισμό, και με την επέκταση των εκτελεστικών εξουσιών, πρόκειται για ένα τοξικό μείγμα. Η Αριστερά πρέπει να αποσπάσει την πολιτική της ζωής από την αντιφεμινιστική Δεξιά, όχι μόνο για να κατοχυρώσει τις αναπαραγωγικές ελευθερίες, αλλά για να το κάνει στο όνομα της ενίσχυσης της ζωής, της επιμονής στη ζωή και της υποστήριξης των δομικών συνθηκών, οι οποίες ορίζονται τόσο από τις ζωντανές διαδικασίες που συντηρούν όσο και από τις ισότιμες και δίκαιες οικονομικές και κοινωνικές διευθετήσεις που τις οργανώνουν.
Όσοι και όσες θρηνούν την απώλεια ειδών και παγετώνων συνειδητοποιούν ότι, στον ίδιο τον ζωντανό και ενσώματο χαρακτήρα τους, συνδέονται με όλες τις μορφές ζωής που απειλούνται από τα ορυκτά καύσιμα και τις εκπομπές άνθρακα. Και χάνοντας αυτές τις διάφορες μορφές ζωής, χάνουμε επίσης την αισθητή αλληλεξάρτηση που ορίζει και αγκαλιάζει τις ζωντανές σχέσεις του κόσμου. Έχουμε τρόπο να το φανταστούμε αυτό; Πρέπει να το φανταστούμε για να κινητοποιηθούμε και να δράσουμε; Αυτό το έργο είναι δύσκολο, δεδομένου ότι ο χρόνος του πένθους είναι ανελέητος και αποπροσανατολιστικός αυτές τις εποχές.
Τόσοι άνθρωποι σκοτώνονται κάθε μέρα, εγκαταλείπονται κάθε μέρα ή στερούνται θεμελιώδη δικαιώματα κάθε μέρα. Αυτό που έχουμε χάσει είναι και αυτό που εξακολουθούμε να χάνουμε, καθώς και μια μελλοντική απώλεια που ήδη προεξοφλούμε. Πώς μπορεί μια ζωντανή αλληλεξάρτηση να φανταστεί ή να πενθηθεί υπό τις σύγχρονες κλιματικές συνθήκες ή, ως προς αυτό, υπό συνθήκες πολέμου χωρίς τέλος ή καταστροφικής εξορυκτικής δραστηριότητας; Δεν πρόκειται απλώς για το ότι εγώ ή εσείς χάνουμε τώρα κάτι πολύτιμο· μάλλον, συλλογικά, είμαστε αναγκασμένοι να αναμετρηθούμε με την αξία της αλληλεξάρτησης της ζωής και να αγωνιστούμε ενάντια στην προοπτική της καταστροφής και της απώλειάς της.
Το να το κάνουμε αυτό σημαίνει να θεμελιωθούμε σε μια μορφή γνώσης και πρακτικής που θα μας κινητοποιήσει στο όνομα της ζωής, της ισότητας, της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Θα μας βοηθήσει να βρούμε την οργή, μια παθιασμένη οργή, η οποία μπορεί να αρθρωθεί μέσω πολλών τεχνολογιών επικοινωνίας ως αίτημα για ριζική δημοκρατία, ένα αίτημα δυνητικά ισχυρότερο από οποιοδήποτε φασιστικό πάθος. Και τότε θα βρούμε τις συνθήκες μιας αλληλεγγύης βασισμένης σε μια αναγκαία διεθνική συλλογική φαντασία.
Και, όπως μου έχουν πει οι φίλες μου από το κίνημα Ni Una Menos στην Αργεντινή: υπάρχουν δύο φύλα: ο φασισμός και ο αντιφασισμός. Ένα τέτοιο φαντασιακό μάς κινητοποιεί, καθώς μας επιτρέπει να οραματιστούμε νέες δυνατότητες αλληλεγγύης και δικαιοσύνης μπροστά σε φρικτές περιστάσεις.
