Geoffroy de Lagasnerie: Θεμέλιο της πολιτικής η ηθική απαγόρευση της πρόκλησης βλάβης

Το Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή δημοσιεύει τη συνέντευξη που παραχώρησε ο φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Geoffroy de Lagasnerie στον ερευνητή και project coordinator του Ινστιτούτου, Αντώνη Γαλανόπουλο. Ο Geoffroy de Lagasnerie είναι ένας από τους πιο επιδραστικούς διανοούμενους της νέας γενιάς της γαλλικής θεωρίας, με έντονη παρέμβαση στη δημόσια σφαίρα για κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.

Στο πρώτο μέρος της συζήτησης στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα που ο de Lagasnerie πραγματεύτηκε στο βιβλίο Πως λειτουργεί η αστυνομική τάξη: Ο Αγώνας Ανταμά Τραορέ (εκδόσεις Τόπος), από κοινού με την Ασά Τραορέ. Οι δυο αυτές συμπληρωματικές φωνές προσφέρουν εν τέλει μια φαινομενολογία και μια κοινωνιολογική θεωρία της αστυνομικής τάξης 

Ο θάνατος του Τραορέ έγινε για τον Γάλλο διανοούμενο ένα σημείο αναφοράς για να σκεφτούμε τρόπους αντίστασης στην αστυνομική τάξη αλλά και να σκεφτούμε διαφορετικά τον τρόπο λειτουργίας της αστυνομίας στις κοινωνίες μας. Στον διάλογο φωτίζεται η στενή σχέση κρατικού ρατσισμού και αστυνομικής βίας. “Ένας από τους τρόπους με τους οποίους η εξουσία παράγει διαφορετικές κατηγορίες ύπαρξης στις κοινωνίες μας είναι η αστυνομική τάξη”, τονίζει ο Geoffroy de Lagasnerie.

Στη συνέντευξη αναδεικνύεται ένα σύμπλεγμα θεματικών που συνθέτουν αυτό που ονομάζεται “αστυνομική τάξη”:

-Η φύση του θεσμού της αστυνομίας και η βία ως συστατική ιδιότητα αυτής της φύσης.

-Το παρελθόν της αποικιοκρατίας και το παρον του ρατσισμού. Η συνάντηση του δομικού, κρατικού ρατσισμού με το την αστυνομική εξουσία παράγει και εξυπηρετεί τη λευκή υπεροχή στον δημόσιο χώρο.

-Η ιδέα της “ανεστραμμένης ανδρικής κυριαρχίας” που περιγράφει την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στην αρρενωπότητα, τη φυλετικοποίηση και την έκθεση στη βία ή τον θάνατο.

-Ο τρόπος συγκρότησης ενός κοινωνικού κινήματος και οι διαφορές ανάμεσα στη θεωρία του τοπικού αγώνα και της συμμαχίας των κινημάτων και στη θεωρία των γενικών αιτημάτων και της σύγκλισης των κινημάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει ο κίνδυνος να πνίγουμε τα ειδικά προβλήματα μέσα σε μεγάλες αφαιρέσεις και αυτό με τη σειρά του ενδέχεται να παρεμποδίζει και όχι να ενισχύει την κοινωνική δράση.

Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης η συζήτηση στρέφεται στο ζήτημα της δημοκρατίας. Ο Geoffroy de Lagasnerie εστιάζει στη δημοκρατία και τη σκοτεινή της πλευρά στο νεο του βιβλίου με τίτλο L’ ame noire de la democratie. Manifeste pour un autre idéal politique. Στη συνέντευξη αυτή στο Ινστιτούτο Eteron μίλησε για πρώτη φορά για το βιβλίο αυτό. 

Ο de Lagasnerie θέτει ένα σχεδόν προβοκατόρικο ερώτημα: γιατί δεν πρέπει να ασκούμε κριτική στη δημοκρατία; Αν οι ακροδεξιοί πολιτικοί ανα την υφήλιο είναι εκδηλώσεις μιας πτυχής της δημοκρατίας, δεν θα έπρεπε οι προοδευτικοί/ές να οδηγηθούμε σε μια άσκηση κριτικής απέναντι στη δημοκρατία; 

Με αυτό το ερώτημα, ο Γάλλος φιλόσοφος μας καλεί να σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι η ιστορία της πολιτικής προόδου έχει τελειώσει και μας παροτρύνει να επιχειρήσουμε έστω να φανταστούμε ένα πολιτικό καθεστώς καλύτερο από τη δημοκρατία και τις σημερινές ενσαρκώσεις της. Πως ξεκινάμε ένα τέτοιο εγχείρημα; Ποια είναι η ηθικο-πολιτική αφετηρία αυτής της αναζήτησης; “Προσωπικά θεωρώ ότι η πολιτική πρέπει να είναι ένας στοχασμός για τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες έχω το δικαίωμα να κυβερνώ τον άλλον και υπό τις οποίες ο άλλος έχει το δικαίωμα να έχει εξουσία πάνω μου”, σημειώνει εμφατικά. Ένας τρόπος να σκεφτούμε αυτή τη συνθήκη είναι η ικανότητά μας να βλάπτουμε άλλα άτομα μέσω της ψήφου μας και η αποδοχή αυτής της δυνατότητας.

Η απάντηση είναι απλή αλλά δυναμική. Ο Geoffroy de Lagasnerie εισηγείται ότι θεμέλιο της πολιτικής πρέπει να είναι η μείωση της έκθεσης των ατόμων στον θάνατο, η ηθική απαγόρευση της πρόκλησης βλάβης σε άλλα άτομα στο πεδίο της πολιτικής. 

Συνέντευξη: Αντώνης Γαλανόπουλος

Κάμερα: Σωτήρης Τσίτος, Βασίλης Πανάγου

Υπεύθυνος Επικοινωνίας Eteron: Βασίλης Πανάγου

Μετάφραση-Υποτιτλισμός: Ζωή – Άρτεμις Αθανασοπούλου

Διαβάστε ολόκληρο το longread εδώ