PROJECT: Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων

PROJECT: Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων

Κλείσιμο
Project: Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων
  • Σχετικά με το project

    Στο επίκεντρο της έρευνας «Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων» βρίσκονται κρίσιμα ερωτήματα για την κατανόηση της πολιτικής δράσης και συμπεριφοράς των πολιτών στην Ελλάδα. Το ερευνητικό project, αποσκοπεί στην εις βάθος διερεύνηση των ιδεολογικών και πολιτικών προσανατολισμών της ελληνικής κοινωνίας, υπερβαίνοντας τα περιορισμένα ερμηνευτικά πλαίσια των συμβατικών ερευνών κοινής γνώμης.

    Στην «Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων» επιδιώκεται η ανάδειξη των βασικών αξιακών και αντιληπτικών σχημάτων που διαμορφώνουν τον τρόπο σκέψης των πολιτών, καθώς και η ανάλυση των μεταβολών που έχουν επέλθει σε σύγκριση με προηγούμενες χρονικές περιόδους.

  • Ερευνητικό υλικό
  • Ταυτότητα

    Το ερευνητικό πρόγραμμα που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2023 και σε βάθος χρόνου διαμορφώνει χρονοσειρές, οι οποίες θα αποτυπώνουν την ιδεολογική και πολιτική εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας.

    Συντονιστής του Project είναι ο Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Αντώνης Γαλανόπουλος

  • Collaborators
  • Συντελεστές/τριες
εκλογικό σώμα

Κατανοώντας τα κόμματα μέσα από τους εκλογείς τους – Ακτινογραφία των Ψηφοφόρων 2026

Η έρευνα διενεργήθηκε από τη Move On Research για το Ινστιτούτο Eteron από τις 15 έως τις 29 Οκτωβρίου 2026. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε πανελλαδικά σε 2507 άτομα. Τα στοιχεία συλλέχθηκαν με αυτοσυμπληρούμενες ηλεκτρονικές συνεντεύξεις μέσω διαδικτύου με δομημένο ερωτηματολόγιο καθώς και με τηλεφωνικές συνεντεύξεις με χρήση Η/Υ.

Στόχος είναι να διερευνηθούν οι ιδεολογικές επιλογές, πολιτικές προτιμήσεις και στάσεις των δυνητικών ψηφοφόρων του κάθε κόμματος. Καθώς οι απόψεις και οι στάσεις των εκλογέων αποτελούν τμήμα της ταυτότητας των κομματικών πρωταγωνιστών, η φιλοδοξία της έρευνας είναι να δώσει μια συνολική εικόνα – μια ακτινογραφία – των πεποιθήσεων των πολιτών ανά κόμμα προτίμησης.

Η ακτινογραφία-2026 εντάσσεται σε μία σειρά αντίστοιχων ερευνών του Ινστιτούτου Eteron και ακολουθεί εκείνες του 2023 και του 2025. Η παρούσα ανάλυση εστιάζει στα ιδεολογικά και πολιτικά χαρακτηριστικά των ανά κόμμα εκλογέων, όχι στα δημογραφικά- κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά τους. Αυξημένη έμφαση θα δοθεί στα νέα κόμματα, ιδιαίτερα στην ΕΛΑΣ και στην Ελπίδα για τη Δημοκρατία. Φυσικά, η μελέτη των κομμάτων «από τα κάτω» (party-in-the-electorate) αφορά την παρούσα χρονική περίοδο, μια περίοδο που οι εκλογικές τάσεις δεν έχουν αποκρυσταλλωθεί.

Παρακάτω αναλύονται ορισμένα μόνο από τα ευρήματα καθώς οι πολλές διαστάσεις της έρευνας απαιτούν προσφυγή στο πλήρες σώμα των ερευνητικών δεδομένων. Περιλαμβάνονται ωστόσο σε Παράρτημα τρεις σημαντικοί πίνακες ώστε να διευκολυνθεί η ανάγνωση.

Οι εν δυνάμει ψηφοφόροι

Νέα Δημοκρατία

Οι εν δυνάμει ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας αποτελούν το μοναδικό εκλογικό σώμα του οποίου η σχετική πλειοψηφία δηλώνει ικανοποιημένη από την προσωπική οικονομική της κατάσταση (42,3%, έναντι 17,7% στο σύνολο του πληθυσμού). Το δε ποσοστό των ικανοποιημένων έχει αξιοσημείωτα αυξηθεί σε σύγκριση με το 2023 (37%)1 και το 2025 (36,4%)2, τάση που πιθανώς υποδεικνύει την απομάκρυνση λαϊκών στρωμάτων από την ψήφο προς τη ΝΔ. Οι θετικές γνώμες για τον «καπιταλισμό» συναντώνται πλειοψηφικά μόνο στους ψηφοφόρους της ΝΔ (63,1%). Στο ΠΑΣΟΚ είναι 23,7% και στην ΕΛΑΣ μόλις 8,8%, όσο και στους ψηφοφόρους του ΚΚΕ. Οι δυνητικοί εκλογείς του σημερινού κυβερνώντος κόμματος έχουν φιλελεύθερο οικονομικό προσανατολισμό, με υποστήριξη της αγοράς και των ιδιωτικοποιήσεων, τις οποίες αξιολογεί θετικά το 69,6%, έναντι 30,1% στο σύνολο. Είναι έντονα φιλοευρωπαίοι, με το 93% να αξιολογεί θετικά τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι 64,1% στο σύνολο. Δείχνουν υψηλότερη του εθνικού μέσου όρου εμπιστοσύνη στους θεσμούς και πολύ μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη λειτουργία της δημοκρατίας (72,9%, έναντι 24,3% στο σύνολο). Η ως άνω θετικότερη στάση προς τους θεσμούς αποτελεί σημαντικό διακριτικό γνώρισμα της φυσιογνωμίας του νεοδημοκρατικού εκλογικού σώματος. Οι δυνητικοί εκλογείς της ΝΔ χαρακτηρίζονται από συντηρητικές τάσεις σε ζητήματα ασφάλειας, μετανάστευσης και παραδοσιακών αξιών. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 89,1% θεωρεί υπερβολικά μεγάλο τον αριθμό των μεταναστών, έναντι 78,8% στο σύνολο. Παράλληλα, η φιλελεύθερη οικονομική τους ταυτότητα συνυπάρχει με μια πιο σύνθετη στάση απέναντι στον ρόλο του κράτους, αφού το 47,3% προκρίνει μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση στην οικονομία, ενώ το 50,5% δίνει προτεραιότητα στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Το προφίλ των ψηφοφόρων της ΝΔ, εστιασμένο ιδεολογικά στον φιλελευθερισμό (42,1%) και στο νεοφιλελευθερισμό (17,8% βλ. Παράρτημα), συνδυάζει τον οικονομικό φιλελευθερισμό, τον ισχυρό ευρωπαϊκό προσανατολισμό, τη θεσμική εμπιστοσύνη και τον κοινωνικό/πολιτισμικό συντηρητισμό. Παράλληλα, η υποστήριξη στην οικονομία της αγοράς συνυπάρχει με την ευρεία αποδοχή του κοινωνικού κράτους, το οποίο αξιοδοτεί θετικά το 95% του νεοδημοκρατικού εκλογικού σώματος, ενώ σε ζητήματα φορολογίας οι προτιμήσεις του εμφανίζονται σχεδόν ισομερώς κατανεμημένες. Ειδικότερα, το 41,5% προτιμά υψηλότερους φόρους για τη χρηματοδότηση κοινωνικών υπηρεσιών και το 41,6% μείωση των φόρων.

Αξιοσημείωτη είναι, επίσης, η διαφοροποίηση από το γενικό σύνολο ως προς τις μορφές πολιτικής συμμετοχής, καθώς οι εκλογείς της ΝΔ εμφανίζονται σημαντικά λιγότερο «ανοιχτοί» στην ενίσχυση της δημοκρατίας μέσω λαϊκών συνελεύσεων και δημοψηφισμάτων (46,4%, έναντι 76,1% στο σύνολο).

Με κριτήριο το σύνολο των απόψεων των εκλογέων της, η ΝΔ έχει την εικόνα ενός κλασικού δεξιού πολυσυλλεκτικού κόμματος της σύγχρονης εποχής – με ισχυρές δηλαδή τις διαστάσεις του οικονομικού φιλελευθερισμού και του πολιτισμικού συντηρητισμού. Διαφοροποιείται δε από τα εκλογικά σώματα στα δεξιά της, τα οποία έχουν ως βασικές ιδεολογικές αναφορές τον συντηρητισμό και τον εθνικισμό, παρότι συγκλίνει με αυτά στη θεματική του πολιτισμικού συντηρητισμού. Ταυτόχρονα, αποτελεί το κατεξοχήν «κόμμα του συστήματος» (κόμμα των ικανοποιημένων, κόμμα της καπιταλιστικής λογικής, κόμμα έντονα φιλοευρωπαϊκό, κόμμα με υψηλότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς της χώρας). Η τρέχουσα εικόνα του νεοδημοκρατικού εκλογικού σώματος παραμένει σχετικά σταθερή, συγκρινόμενη με αυτή των αντίστοιχων ερευνών του 2023 και 2025.

ΠΑΣΟΚ

Οι εν δυνάμει ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ έχουν κεντροαριστερή και σοσιαλδημοκρατική ταυτότητα3. Με κύριες ιδεολογικές αναφορές την «σοσιαλδημοκρατία» (59,6%) και τον δημοκρατικό σοσιαλισμό (19,7%), έχουν ισχυρό ευρωπαϊκό προσανατολισμό, με το 78,9% να αξιολογεί θετικά τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι 64,1% στο σύνολο. Χαρακτηρίζονται από υποστήριξη του κοινωνικού κράτους (91,7%) και αρνητική στάση απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις (60%), σε ποσοστό σχεδόν ταυτόσημο με αυτό που καταγράφεται στο σύνολο του πληθυσμού (60,5%). Αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν θετική στάση απέναντι στην Οικονομία της Αγοράς (63,3%), χωρίς αντίστοιχη αποδοχή του καπιταλισμού ως έννοια (αρνητική αξιολόγηση: 63,8%). Στο κομβικό ζήτημα της φορολογίας, οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ εμφανίζονται μοιρασμένοι ανάμεσα στην αύξηση των φόρων για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης, της παιδείας και της υγείας (38,7%) και στη μείωσή τους (36,4%). Αντίστοιχα, σε ό,τι αφορά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, καταγράφεται μια σύνθετη εικόνα, με την πλειοψηφία να διαφωνεί με την ίδρυσή τους (51,9%), αλλά ένα σημαντικό τμήμα να υποστηρίζει τη λειτουργία τους (40,2%).

Επίσης, εμφανίζουν χαμηλή ικανοποίηση από τη λειτουργία της δημοκρατίας, με το 73,2% να δηλώνει δυσαρεστημένο, παρά τη σχετικά μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κομματικά ακροατήρια, πλην της ΝΔ. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 26,4% εμπιστεύεται πολύ ή αρκετά τα πολιτικά κόμματα, έναντι 16,1% στο σύνολο. Παράλληλα, παρουσιάζουν σύνθετη στάση στο μεταναστευτικό, με το 68,7% να θεωρεί υπερβολικά μεγάλο τον αριθμό των μεταναστών, έναντι 78,8% στο σύνολο, αλλά και το 81,7% να υποστηρίζει την απόδοση ελληνικής ιθαγένειας στα παιδιά νόμιμων μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα.

Παρά τη δυσαρέσκειά τους από τη λειτουργία της δημοκρατίας, οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ υποστηρίζουν την κοινοβουλευτική δημοκρατία σε ποσοστό υψηλότερο από τον γενικό μέσο όρο (90,9%, έναντι 81,3% στο σύνολο). Η στάση αυτή αναδεικνύει τη διάκριση ανάμεσα στην κριτική προς τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος και στην αποδοχή των δημοκρατικών θεσμών.

Συνολικά, το προφίλ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ συνδυάζει τη σοσιαλδημοκρατική παράδοση με τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό, την αποδοχή της οικονομίας της αγοράς και την έμφαση στην κοινωνική προστασία. Το ιδεολογικό και πολιτικό κέντρο βάρος του ΠΑΣΟΚ, με κριτήριο το σύνολο των απαντήσεων των δυνητικών εκλογέων του, είναι λιγότερο «αριστερό» από εκείνο των εκλογέων της ΕΛΑΣ και σαφώς πιο «αριστερό» από το προφίλ των εκλογέων της ΝΔ. Ενδεικτικά, ο μέσος όρος του ΠΑΣΟΚ στον άξονα Αριστεράς – Δεξιάς είναι 4.52 (πολύ κοντά στο κέντρο), της ΕΛΑΣ 3.08 και των εκλογέων της ΝΔ 7.32 (βλ. Παράρτημα). Είναι αξιοσημείωτο ότι για την πλειοψηφία των εκλογέων του ΠΑΣΟΚ (2026: 62,2%, 2023: 57,2%), η διαίρεση Αριστεράς -Δεξιάς δεν ανταποκρίνεται στη σημερινή εποχή, τάση που, αφενός, σχετίζεται με την μακρά «κεντρώα» παράδοση του ΠΑΣΟΚ και, αφετέρου, διαφοροποιεί το κόμμα από τα πιο κλασσικά αριστερά ακροατήρια. Επίσης, η πιο θετική γνώμη για τη «μετριοπάθεια» συναντάται στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ (70,2%), με εκείνους της ΝΔ να ακολουθούν(63,4%).

Το δυνητικό εκλογικό σώμα του ΠΑΣΟΚ τοποθετείται σε μια ενδιάμεση θέση μεταξύ της ΝΔ και της ΕΛΑΣ. Άλλωστε είναι, με κριτήριο την αυτοτοποθέτηση των ψηφοφόρων του, παραδοσιακά πιο «κεντρώο» από τα εκλογικά σώματα δυτικοευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Είναι ενδιαφέρον να τονιστεί ότι η εμφάνιση της ΕΛΑΣ, ενός «νέου| όμορου κόμματος, δεν φαίνεται να έχει διαφοροποιήσει σημαντικά το προφίλ των δυνητικών εκλογέων του ΠΑΣΟΚ. Το κόμμα ακολουθεί πολύ κοντινές ιδεολογικές γραμμές με εκείνες της έρευνας του 2023 και του 2025.

ΕΛΑΣ

Οι εν δυνάμει ψηφοφόροι της ΕΛΑΣ χαρακτηρίζονται από σαφή αριστερό και σοσιαλδημοκρατικό ιδεολογικό προσανατολισμό, με κυρίαρχες αναφορές τη σοσιαλδημοκρατία (36,5%) και τον δημοκρατικό σοσιαλισμό (33,9%). Έχουν έντονο ενδιαφέρον για την πολιτική (92%) και είναι οι πιο ενεργοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για πολιτικά θέματα (38,6%), ενώ αντιμετωπίζουν θετικά τη διαίρεση Αριστεράς-Δεξιάς (62,8%). Στο οικονομικό πεδίο, υποστηρίζουν με υψηλά ποσοστά το κοινωνικό κράτος (95,6%) και την κρατική παρέμβαση στην οικονομία (90,1%, έναντι 66% στο σύνολο), ενώ είναι αρνητικοί απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις (88,5% αρνητικές αξιολογήσεις, έναντι 60,5% στο σύνολο), στην Οικονομία της Αγοράς και στον καπιταλισμό (52,7% και 85,4% αρνητικές αξιολογήσεις αντίστοιχα). Παρότι η συντριπτική πλειοψηφία των ψηφοφόρων της ΕΛΑΣ στηρίζει την ενίσχυση της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία, δεν καταγράφεται αντίστοιχα τόσο ένθερμη στήριξη στην αύξηση της φορολογίας για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης, της παιδείας και της υγείας (39,9%, έναντι 33,4% που προτιμά χαμηλότερους φόρους). Παράλληλα, εκφράζουν έντονη αντίθεση στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων (84,9%), ενώ η ιδιαίτερα θετική στάση τους απέναντι στον ριζοσπαστισμό (64,4%, έναντι 32,3% στο σύνολο) αποτελεί ένα εξόχως διακριτό στοιχείο της πολιτικής τους ταυτότητας.

Παρά την έντονη δυσαρέσκεια τους από τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας (91,1%, έναντι 75% στο σύνολο) και τη χαμηλή εμπιστοσύνη σε αρκετούς θεσμούς, οι ψηφοφόροι της ΕΛΑΣ υποστηρίζουν σε υψηλότερο ποσοστό από τον γενικό μέσο όρο την κοινοβουλευτική δημοκρατία (92,1%, έναντι 81,3%) και την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών μέσω λαϊκών συνελεύσεων και δημοψηφισμάτων (92,2%, έναντι 76,1% στο σύνολο). Εμφανίζονται δε ιδιαίτερα αρνητικοί απέναντι σε αυταρχικές μορφές διακυβέρνησης. Στα κοινωνικά και πολιτισμικά ζητήματα διατυπώνουν προοδευτικές απόψεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την κοινωνική ένταξη των μεταναστών, τη θρησκεία και τις παραδοσιακές αξίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 56,5% θεωρεί πως η παρουσία των μεταναστών κάνει περισσότερο καλό παρά κακό στη χώρα, έναντι 34,4% στο σύνολο, ενώ το 86,4% υποστηρίζει τη χορήγηση ελληνικής ιθαγένειας στα παιδιά των νόμιμων μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα. Ωστόσο, παρά τη θετικότερη στάση τους απέναντι στη μετανάστευση, η πλειοψηφία (56,8%) θεωρεί ότι ο αριθμός των μεταναστών είναι υπερβολικά μεγάλος, αν και το ποσοστό αυτό υπολείπεται σημαντικά του γενικού μέσου όρου (78,8%).

Στην εξωτερική πολιτική, οι ψηφοφόροι της ΕΛΑΣ διατηρούν θετικό προσανατολισμό απέναντι στην ευρωπαϊκή συμμετοχή (60,7% θετική αποτίμηση), με ισχυρή υποστήριξη της παραμονής στο ευρώ (75,8%). Παράλληλα, εμφανίζονται περισσότερο θετικοί από το γενικό κοινό απέναντι στον διάλογο με την Τουρκία (58,7% έναντι 51,9% στο σύνολο), υποστηρίζουν σε ιδιαίτερα υψηλό βαθμό τη μείωση των αμυντικών δαπανών προς όφελος κοινωνικών υπηρεσιών (91,5%) και αξιολογούν πολύ θετικά τη Συμφωνία των Πρεσπών (75,5% θετικές αξιολογήσεις, έναντι 23,8% στο σύνολο). Συνολικά, το προφίλ τους συνδυάζει τον ισχυρό κρατικιστικό και κοινωνικό προσανατολισμό, τον ευρωπαϊσμό και τις προοδευτικές πολιτισμικές αντιλήψεις (πολιτισμικός φιλελευθερισμός) με την προσήλωση στην κοινοβουλευτική και συμμετοχική δημοκρατία. Οι εκλογείς της ΕΛΑΣ έχουν μια αρκετά δομημένη αριστερή ιδεολογική και πολιτική ταυτότητα Σε αυτή την φάση φαίνεται να τοποθετούνται αριστερότερα από την πολιτική ηγεσία της ΕΛΑΣ.

Ο πίνακας 1 συγκρίνει ενδεικτικά ιδεολογικά χαρακτηριστικά και ενδεικτικές προτιμήσεις των δυνάμει εκλογέων του ΣΥΡΙΖΑ-2023 (διεξαγωγή έρευνας: 17-27 Μαρτίου 2023) με εκείνα των δυνητικών εκλογέων της ΕΛΑΣ σήμερα, παραθέτοντας ταυτόχρονα το αντίστοιχο ποσοστό ανά ερώτηση στον γενικό πληθυσμό (2026). Οι ομοιότητες είναι εντυπωσιακές.

Πίνακας 1

Φυσικά υπάρχουν αποκλίσεις, αλλά αυτές δεν είναι σημαντικές. Ως προς τα ιδεολογικά και πολιτικά χαρακτηριστικά των δύο εκλογικών σωμάτων – όχι ως προς το μέγεθός τους (η έρευνα δεν εστιάζει στην πρόθεση ψήφου) – η ΕΛΑΣ έλκει ένα εκλογικό σώμα πολύ κοντινό σε εκείνο του ΣΥΡΙΖΑ 2023. Από αυτή την σκοπιά, η ΕΛΑΣ συνιστά τον εκλογικό κληρονόμο του άλλοτε ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ. Όχι αναγκαστικά και μόνον με την έννοια ότι έλκει τους ίδιους εκλογείς (κάτι που ισχύει σε μεγάλο βαθμό) αλλά και με την έννοια ότι ακολουθείται από πολίτες με πολύ συγγενή χαρακτηριστικά με αυτά των εκλογέων του ΣΥΡΙΖΑ – Μάρτιος 2023. Πρόκειται για κεντρικό εύρημα και συμπέρασμα της παρούσας έρευνας.

Οι μικρές διαφοροποιήσεις που υπάρχουν κινούνται, για τους κατά δήλωση ψηφοφόρους της ΕΛΑΣ, άλλοτε σε πιο μετριοπαθή άλλοτε σε πιο ριζοσπαστική κατεύθυνση. Συνολικά, η κίνηση είναι ελαφρώς περισσότερο προς την μετριοπάθεια. Χαρακτηριστικά, στο εσωτερικό του εκλογικού σώματος της ΕΛΑΣ είναι ισχυρή, ισχυρότερη σε σύγκριση με το παρελθόν, η μετριοπαθής συνιστώσα της «σοσιαλδημοκρατίας» (36,5%, +5,9 μονάδες σε σχέση με το 2023) και αποδυναμωμένη, παρότι ισχυρή, η ιδεολογική κατηγορία «δημοκρατικός σοσιαλισμός (33,9%, -6,5 μονάδες σε σύγκριση με το 2023). Η σύγκλιση πάντως σοσιαλδημοκρατίας, οικολογίας και ριζοσπαστικής αριστεράς, στόχος της ηγεσίας της ΕΛΑΣ, υστερεί ως προς την διάσταση «οικολογία» (4,7% στο εσωτερικό του εκλογικού σώματος της ΕΛΑΣ).

Συνολικά, οι ομοιότητες στα ιδεολογικά χαρακτηριστικά και στις προτιμήσεις των δυνητικών εκλογέων της ΕΛΑΣ και των δυνάμει εκλογέων του ΣΥΡΙΖΑ του Μαρτίου 2023 είναι πολύ μεγάλες. Πρόκειται για εύρημα μεγάλης πολιτικής σημασίας.

ΚΚΕ

Οι εν δυνάμει ψηφοφόροι του ΚΚΕ συγκροτούν ένα εκλογικό σώμα με σαφή αριστερή ιδεολογική φυσιογνωμία, υψηλό ενδιαφέρον για την πολιτική (81,4%) και έντονο ριζοσπαστικό προσανατολισμό. Σχεδόν έξι στους δέκα (59,5%) επιλέγουν τον κομμουνισμό ως ιδεολογική ταυτότητα, ενώ μικρότερα τμήματα αναφέρονται στον δημοκρατικό σοσιαλισμό (11,5%) και τη σοσιαλδημοκρατία (10,9%). Η πλειοψηφία (63,3%) θεωρεί ότι η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς εξακολουθεί να είναι σημαντική, ενώ ο ριζοσπαστισμός αξιολογείται θετικά (71,7%) και η μετριοπάθεια αρνητικά (58,7%). Παρά τη βαθιά δυσαρέσκεια για τη λειτουργία της δημοκρατίας (91,9%), απορρίπτουν σχεδόν καθολικά τη δικτατορία (95,1%) και τη διακυβέρνηση χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο (93,4%) και υποστηρίζουν τα δημοψηφίσματα και άλλες μορφές άμεσης λαϊκής συμμετοχής (92,2%).

Στην οικονομία, υποστηρίζουν την ισχυρή κρατική παρέμβαση (81,7%) και το κοινωνικό κράτος (89,5%), απορρίπτοντας τον καπιταλισμό (86%), τις ιδιωτικοποιήσεις (90,6%) και τις πολυεθνικές (86,4%). Ωστόσο, αξιολογούν θετικά τον εκσυγχρονισμό (77,4%) και, κατά πλειοψηφία, την ανταγωνιστικότητα (56%), ενώ η σχετική πλειοψηφία (40,5%) προτιμά χαμηλότερη φορολογία, ακόμη και με περιορισμό των δημόσιων κοινωνικών υπηρεσιών, έναντι 25,9% που επιλέγει υψηλότερους φόρους. Στα κοινωνικά ζητήματα αντιμετωπίζουν θετικά την παρουσία των μεταναστών (63,8%) και υποστηρίζουν τη χορήγηση ελληνικής ιθαγένειας στα παιδιά των νόμιμων μεταναστών (84,4%), αν και η πλειοψηφία (61,9%) θεωρεί ότι ο αριθμός των μεταναστών είναι υπερβολικά μεγάλος. Στα εθνικά ζητήματα τάσσονται υπέρ της μείωσης των αμυντικών δαπανών (93,3%) και προκρίνουν τον διάλογο με την Τουρκία, με αμοιβαίους συμβιβασμούς (72,9%). Η αρνητική αποτίμηση της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (59%) συνυπάρχει με την προτίμηση της πλειοψηφίας για παραμονή στο ευρώ (53,1%). Ως προς τη διασφάλιση των ελληνικών συμφερόντων, οι περισσότεροι δεν επιλέγουν καμία από τις προτεινόμενες συμμαχίες ή σχέσεις (46,9%), με τη συμμετοχή στην ΕΕ και την Ευρωζώνη να ακολουθεί (33,4%).

Το εκλογικό σώμα του ΚΚΕ διακρίνεται για το εμπεδωμένο αριστερό του προφίλ, προφίλ με «ανοίγματα» σε μη κλασσικές, για κομμουνιστικό κόμμα, αλλά αριστερής υφής ιδεολογίες, όπως η «σοσιαλδημοκρατία» (10,9%). Ωστόσο, η πλειοψηφική στάση υπέρ της παραμονής στο ευρώ και το ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό (25,9%) που επιλέγει υψηλότερους φόρους δείχνουν, αφενός, απόκλιση ανάμεσα στις προτιμήσεις του δυνάμει εκλογικού σώματος και τις επεξεργασίες του κόμματος και, αφετέρου, και πιθανώς, διεύρυνση επιρροής σε κοινά που προέρχονται από διαφορετικούς ιδεολογικούς ορίζοντες.

Πλεύση Ελευθερίας

Η Πλεύση Ελευθερίας παρουσιάζει πολύ λιγότερο επικεντρωμένη ιδεολογική συγκρότηση. Η εσωτερική ιδεολογική diversity του δυνάμει εκλογικού της σώματος είναι πολύ μεγαλύτερη από τα κόμματα που αναλύθηκαν ανωτέρω. Ο «δημοκρατικός σοσιαλισμός» (19,1%), η «σοσιαλδημοκρατία» (17,8%) και ο «φιλελευθερισμός» (13,2%) αποτελούν τις συχνότερες αναφορές των εκλογέων της, ενώ σημαντικό τμήμα τους δεν επιλέγει ιδεολογική ταυτότητα (24,1%). Αθροιστικά, εντούτοις, οι εκλογείς της Πλεύσης επιλέγουν ιδεολογικές ταυτότητες με περισσότερο κεντροαριστερό και αριστερό προσανατολισμό. Σε ό,τι αφορά την αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστερά-Δεξιά, το 32,4% των ψηφοφόρων της Πλεύσης τοποθετείται στην κεντροαριστερά, το 28,9% στο κέντρο και το 19% στην κεντροδεξιά, με τον μέσο όρο στο 4.57 της κλίμακας 0-10, άρα, ελάχιστα πιο αριστερά από το κέντρο.

Στην οικονομία, η υποστήριξη του κοινωνικού κράτους (89,7%) και η αντίθεση στις ιδιωτικοποιήσεις (80,2%) συνυπάρχουν με μεγαλύτερη αποδοχή της οικονομίας της αγοράς (53,6%) και ηπιότερες αντικαπιταλιστικές θέσεις σε σύγκριση με το ΜέΡΑ25 και την ΕΛΑΣ. Στο ζήτημα της φορολογίας, οι ψηφοφόροι της Πλεύσης Ελευθερίας εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στην αύξηση των φόρων για τη χρηματοδότηση κοινωνικών υπηρεσιών: μόλις το 17,1% προτιμά υψηλότερους φόρους (σύνολο πληθυσμού: 31,2%), ενώ το 44,5% επιλέγει χαμηλότερη φορολογία (σύνολο πληθυσμού: 42,2%), και ένα ιδιαίτερα σημαντικό 38,4% δεν τοποθετείται ανάμεσα στις δύο επιλογές. Στα κοινωνικά ζητήματα καταγράφονται αυστηρές αντιλήψεις για τη μετανάστευση και την εγκληματικότητα, καθώς και αξιοσημείωτη υποστήριξη της θανατικής ποινής (46,4%, έναντι 41,4% στο σύνολο του πληθυσμού). Παράλληλα, οι ψηφοφόροι της εμφανίζονται πλειοψηφικά θετικοί απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το 66% να αποτιμά θετικά τη συμμετοχή της Ελλάδας.

Συνολικά, η εικόνα των ιδεολογικών επιλογών και προτιμήσεων των εκλογέων της Πλεύσης διακρίνεται από πλουραλισμό (ή διασπορά) των ιδεολογικών και πολιτικών επιλογών (και μη επιλογών). Το δυνάμει εκλογικό σώμα της Πλεύσης Ελευθερίας δεν είναι, συνεπώς, ιδεολογικά συνεκτικό. Ωστόσο, το κέντρο βάρους του ιδεολογικού και πολιτικού προσανατολισμού είναι ήπια κεντροαριστερό.

Ελπίδα για τη Δημοκρατία

Οι εν δυνάμει ψηφοφόροι του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού αποτελούν ένα ιδεολογικά ετερόκλητο εκλογικό σώμα, με έντονη δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα και βαθιά δυσαρέσκεια για τη λειτουργία της δημοκρατίας, η οποία αγγίζει το 97,4%. Αμφισβητούν σε μεγάλο βαθμό τη σημασία της παραδοσιακής διάκρισης Αριστεράς-Δεξιάς (71,6%), ενώ οι ιδεολογικές τους αναφορές εκτείνονται από τη σοσιαλδημοκρατία (22,9%) και τον δημοκρατικό σοσιαλισμό (13,4%) έως τον φιλελευθερισμό (15,3%) και τον εθνικισμό (11%), χωρίς να κυριαρχεί κάποιο ιδεολογικό ρεύμα στο εσωτερικό τους. Παράλληλα, η εξαιρετικά χαμηλή εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς συνοδεύεται από ισχυρή υποστήριξη των δημοψηφισμάτων και άλλων μορφών άμεσης λαϊκής συμμετοχής (94,4%, έναντι 76,1% στο σύνολο του πληθυσμού).

Πίνακας 2

Στην οικονομία, οι ψηφοφόροι της Ελπίδας υποστηρίζουν την ισχυρή κρατική παρέμβαση (75%, έναντι 66% στο σύνολο), ενώ η σχετική πλειοψηφία τους προτιμά χαμηλότερη φορολογία, ακόμη και με περιορισμό των δημόσιων κοινωνικών υπηρεσιών (49,6%, έναντι 30,4% που προτιμά υψηλότερους φόρους). Στα κοινωνικά ζητήματα εμφανίζουν συντηρητικές αντιλήψεις. Αντιμετωπίζουν αρνητικά τη μετανάστευση, με το 87,1% να θεωρεί υπερβολικά μεγάλο τον αριθμό των μεταναστών, έναντι 78,8% στο σύνολο, και τάσσονται υπέρ της αυστηροποίησης των ποινών (89,8%). Είναι αξιοσημείωτο, για ένα εκλογικό σώμα που συγκρότησε την κομματική του επιλογή με αφετηρία μια μεγάλη τραγωδία, ότι το 62,4% των κατά δήλωση ψηφοφόρων της Ελπίδας για τη Δημοκρατία είναι υπέρ της εκ νέου καθιέρωσης της θανατικής ποινής (γενικό κοινό: 41,4%).

Η Συμφωνία των Πρεσπών απορρίπτεται μαζικά (70.6% έναντι 53,1% στο σύνολο του δείγματος). Ωστόσο, ενώ το 61.5% των δυνάμει ψηφοφόρων του νέου κόμματος είναι υπέρ της «σκληρής» στάσης απέναντι στην Τουρκία (γενικός πληθυσμός: 40,3%), ταυτόχρονα το 78,1% είναι υπέρ της μείωσης των αμυντικών δαπανών (γενικός πληθυσμός: 64,7%).

Η αρνητική αποτίμηση της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (54,5%) συνυπάρχει με την προτίμηση για παραμονή στο ευρώ (58,8%). Παράλληλα, η συμμετοχή στην ΕΕ και την Ευρωζώνη αναδεικνύεται ως η καλύτερη επιλογή για τη διασφάλιση των ελληνικών συμφερόντων (38,8%), ενώ ένα αξιοσημείωτο ποσοστό (26,4%, έναντι 10,7% στο σύνολο) προκρίνει μια προνομιακή σχέση με τη Ρωσία.

Ένα εκλογικό σώμα δυσαρεστημένο (περισσότερο από όσο ο μέσος όρος) για την προσωπική οικονομική του κατάσταση, με λιγότερο ενδιαφέρον για την πολιτική, εξαιρετικά αρνητικό (σε ποσοστά άνω του 90%) απέναντι στη λειτουργία της δημοκρατίας, στα κόμματα και στη Βουλή, άνω του μέσου όρου θρησκευόμενο, σκληρό στα εθνικά θέματα αλλά υπέρ της μείωσης των αμυντικών δαπανών, υπέρ του ισχυρού ρόλου του κράτους, με πολλές ιδεολογικές ταυτότητες στο εσωτερικό του αλλά με κλίση προς τα δεξιά, αυτοτοποθετούμενο κυρίως στο κέντρο (37,1%), στην κεντροδεξιά (15,5%), στην κεντροαριστερά (14,8%) αλλά και στη δεξιά (18,3%), φιλοευρωπαϊκό αλλά με συμπάθειες προς την Ρωσία – αυτό είναι, για τον παρόντα χρόνο, το δυνητικό εκλογικό σώμα της Ελπίδας για τη Δημοκρατία.

Δεν πρόκειται για συμβατικό εκλογικό σώμα. Ένα τέτοιο εκλογικό σώμα, με ρίζες σε όλο το ιδεολογικό φάσμα, εσωτερικά ετερόκλητο, με ισχυρές «αντισυστημικές» απόψεις στο εσωτερικό του, δεν υπόκειται ερμηνευτικά σε κατηγοριοποιήσεις που έχουν την αφετηρία τους στον κλασσικό άξονα Δεξιάς-Αριστεράς. Εστιασμένο στην διαμαρτυρία, το εκλογικό ακροατήριο της κ. Καρυστιανού είναι μη συνεκτικό και υπό διαμόρφωση, όπως άλλωστε υπό διαμόρφωση είναι και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία.

ΜέΡΑ25

Το εκλογικό ακροατήριο του ΜέΡΑ25 έχει δομημένη αριστερή ταυτότητα, αντικαπιταλιστικές αντιλήψεις και ιδιαίτερα υψηλή πολιτικοποίηση. Το 85,4% των εν δυνάμει ψηφοφόρων του κόμματος αυτοτοποθετείται στην Αριστερά (54,9%) ή στην Κεντροαριστερά (30,5%), ενώ ο μέσος όρος στον άξονα Αριστεράς-Δεξιάς διαμορφώνεται στο 2,32 (ΚΚΕ: 2.13, ΕΛΑΣ: 3.08, σύνολο πληθυσμού: 5.23). Οι κυρίαρχες ιδεολογικές αναφορές είναι ο δημοκρατικός σοσιαλισμός (36,2%) και η σοσιαλδημοκρατία (19,5%), με το σύνολο του προφίλ να κινείται αριστερά. Παραδόξως, παρά την αριστερή του τοποθέτηση, μόνο το 49,4% θεωρεί ότι η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς παραμένει σημαντική στη σημερινή εποχή. Το ποσοστό υπερβαίνει μεν τον γενικό μέσο όρο (35,9%), υπολείπεται δε αισθητά εκείνων της ΕΛΑΣ (62,8%) και του ΚΚΕ (63,3%), παρότι και τα τρία ακροατήρια τοποθετούνται στην αριστερή πλευρά του ιδεολογικού άξονα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο βαθμός πολιτικής ενεργοποίησης. Το 95,3% δηλώνει ότι ενδιαφέρεται πολύ ή αρκετά για την πολιτική, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ όλων των κομματικών ακροατηρίων της έρευνας, έναντι 74,8% στο σύνολο του πληθυσμού. Η πολιτικοποίηση αποτυπώνεται και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου το 32,2% όσων διαθέτουν λογαριασμούς δηλώνει ότι αναρτά ή σχολιάζει πολύ ή αρκετά συχνά πολιτικά θέματα, έναντι 20,4% στο σύνολο. Πρόκειται για το τρίτο υψηλότερο ποσοστό, μετά εκείνα των ψηφοφόρων της ΕΛΑΣ (38,6%) και της Συμμαχίας Ελλήνων (38,2%).

Η οικονομική φυσιογνωμία του ΜέΡΑ25 αποτυπώνεται στην ιδιαίτερα αρνητική αξιολόγηση του καπιταλισμού (90,8%, έναντι 60,1% στο σύνολο του πληθυσμού), των ιδιωτικοποιήσεων (89,6%, έναντι 60,5%) και των πολυεθνικών (86,7%, έναντι 64%). Ακόμη μεγαλύτερη αναλογικά είναι η διαφοροποίηση απέναντι στην οικονομία της αγοράς, την οποία αξιολογεί αρνητικά το 58%, έναντι 28,5% στο σύνολο. Παράλληλα, το 76% εκφράζει δυσαρέσκεια από την προσωπική οικονομική του κατάσταση (56,2% στον γενικό πληθυσμό). Παρά την ιδιαίτερα αρνητική συνολική αποτίμηση από τη συμμετοχή της χώρας στην ΕΕ (53,4% έναντι 32,8% για το σύνολο του δείγματος), η πλειοψηφία των οπαδών του ΜέΡΑ25 είναι υπέρ της παραμονής στη ζώνη του ευρώ. Το 68% αξιολογεί θετικά τον ριζοσπαστισμό (32,3% στο σύνολο του δείγματος), ενώ το 49,9% αποτιμά αρνητικά τη μετριοπάθεια (39,6% στο σύνολο). Ωστόσο, η μετριοπάθεια διατηρεί θετικό πρόσημο για ένα σημαντικό τμήμα του ακροατηρίου (41%), στοιχείο που δείχνει τον σύνθετο χαρακτήρα των σημερινών εκλογικών σωμάτων.

Στο κοινωνικό και πολιτισμικό πεδίο, οι μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις εντοπίζονται στη σχέση με τη θρησκεία και στις αντιλήψεις για τη μετανάστευση. Σχεδόν οι μισοί δυνητικοί ψηφοφόροι του ΜέΡΑ25 (49,9%) δηλώνουν άθεοι, ποσοστό τριπλάσιο του γενικού μέσου όρου (16,7%), ενώ μόλις ένα 15,2% θεωρεί τη θρησκεία σημαντική στη ζωή του, έναντι 54,5% στο σύνολο. Παράλληλα, το 59,7% εκτιμά ότι η παρουσία των μεταναστών κάνει περισσότερο καλό παρά κακό στη χώρα, έναντι 34,4% στον γενικό πληθυσμό, και το 88,5% υποστηρίζει την απόδοση ελληνικής ιθαγένειας στα παιδιά νόμιμων μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα, έναντι 62,7%. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το σχετικά θετικά διακείμενο προς τη μετανάστευση ακροατήριο, η πλειοψηφία (56,6%) θεωρεί υπερβολικά μεγάλο τον αριθμό των μεταναστών την τελευταία δεκαετία. Το ποσοστό απέχει σημαντικά από το 78,8% του συνόλου, αναδεικνύει όμως τις ευρείες επιφυλάξεις που προκαλεί η έκταση (καλύτερα: η perception της έκτασης) του μεταναστευτικού φαινομένου.

Στη θεματική της δημοκρατίας καταγράφεται μια ακόμη απόκλιση. Η δυσαρέσκεια για την λειτουργία της δημοκρατίας φτάνει το 97,4% (75% στο σύνολο του πληθυσμού), ενώ η υποστήριξη της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας περιορίζεται στο 74,2%, χαμηλότερα από τον γενικό μέσο όρο (81,3%). Αντίθετα, το 96,9% υποστηρίζει την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών μέσω λαϊκών συνελεύσεων και δημοψηφισμάτων, έναντι 76,1% στο σύνολο.

Το εκλογικό ακροατήριο του ΜέΡΑ25 έχει όλα τα χαρακτηριστικά του ιδεολογικού και πολιτικού χάρτη των ψηφοφόρων των κομμάτων της νέας ριζοσπαστικής Αριστεράς. Οι όποιες αντιφάσεις στη φυσιογνωμία του (κυρίως: μεταναστευτικό, ΕΕ) δεν είναι αποκλειστικά ελληνικές. Συναντώνται παντού στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα δομημένο ιδεολογικο-πολιτικά εκλογικό σώμα.

Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής (και Συμμαχία Ελλήνων)

Τα εκλογικά ακροατήρια της Ελληνικής Λύσης και της Φωνής Λογικής παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα ζητήματα του εθνικισμού, της μετανάστευσης, της εγκληματικότητας και των παραδοσιακών αξιών και κοινή απόρριψη του τρόπου λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, όπως και μεγάλη δυσπιστία προς την Ε.Ε. Πίσω, όμως, από τις συγκλίσεις είναι ορατές διακριτές πολιτικές και ιδεολογικές φυσιογνωμίες.

Το οιονεί εκλογικό σώμα της Ελληνικής Λύσης χαρακτηρίζεται από έντονη ιδεολογική διασπορά, συνδυάζοντας τον εθνικισμό με στοιχεία από αριστερές ιδεολογίες. Οι ψηφοφόροι της τηρούν αυστηρή στάση στο μεταναστευτικό, αλλά στηρίζουν το κοινωνικό κράτος και την κρατική παρέμβαση, απορρίπτοντας τις ιδιωτικοποιήσεις. Το 46,4% εξ αυτών είναι υπέρ της επιστροφής στη δραχμή (υπέρ της παραμονής στο ευρώ: 48,2%). Η δε πλειοψηφία τους απορρίπτει τις παραδοσιακές ετικέτες (Δεξιά/Αριστερά). Παρά δε τη μεγάλη δυσαρέσκεια για τη λειτουργία των θεσμών, στηρίζει την κοινοβουλευτική δημοκρατία.

Το δυνητικό εκλογικό σώμα της Φωνής Λογικής εμφανίζει έναν πιο δομημένο δεξιό ιδεολογικό και πολιτικό προσανατολισμό, με κυρίαρχες αναφορές τον εθνικισμό (33,1%) και τον συντηρητισμό (20,1%), αλλά και αξιοσημείωτη παρουσία του φιλελευθερισμού (13%). Οι ψηφοφόροι της συνδυάζουν ιδιαίτερα αυστηρές θέσεις για τη μετανάστευση (το 99,2% θεωρεί υπερβολικά μεγάλο τον αριθμό των μεταναστών) και την εγκληματικότητα, με έναν περισσότερο φιλελεύθερο οικονομικό προσανατολισμό, που αποτυπώνεται στην πλειοψηφική υποστήριξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας (58,7%), μεγαλύτερη αποδοχή της οικονομίας της αγοράς (69,8%), των ιδιωτικοποιήσεων (46,8%, έναντι 30,1% στο σύνολο) και των ιδιωτικών πανεπιστημίων (53,4%). Παράλληλα, εμφανίζονται περισσότερο θετικοί σε ότι αφορά την αποτίμηση της συμμετοχής της Ελλάδας στην ΕΕ (62%, Ελληνική Λύση: 47,4%) ενώ το 52,8% των δυνητικών ψηφοφόρων της Φωνής Λογικής θεωρεί ότι η Κεντροδεξιά/Δεξιά μπορεί να διασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον για τη χώρα, έναντι 31,9% των ψηφοφόρων της Ελληνικής Λύσης. Η διαφοροποίηση αυτή αποτυπώνεται και στη μέση αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστεράς–Δεξιάς, η οποία είναι 7,49 για τη Φωνή Λογικής και 6,12 για την Ελληνική Λύση. Ακόμη, η έντονη δυσαρέσκεια από τη λειτουργία της δημοκρατίας συνοδεύεται από «αποδοχή της δικτατορίας σε ορισμένες περιπτώσεις» από το 34,9%, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο του γενικού πληθυσμού (13,7%).

Και στα δύο εκλογικά ακροατήρια καταγράφεται μεγαλύτερη αποδοχή, σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, της διακυβέρνησης από έναν ισχυρό πρωθυπουργό που αποφασίζει χωρίς να λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη Βουλή και τις εκλογές (19,1% στην Ελληνική Λύση και 22% στη Φωνή Λογικής, έναντι 12,1% στο σύνολο). Παράλληλα, η υποστήριξη της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας παραμένει πλειοψηφική, αν και υπολείπεται του γενικού μέσου όρου (71,2% και 69,6% αντίστοιχα, έναντι 81,3% στο σύνολο).

Πίνακας 3

Η Συμμαχία Ελλήνων διαφοροποιείται ριζικά από τα εν λόγω κόμματα. Το εκλογικό της σώμα διακρίνεται από εμφανώς πιο συμπαγή ιδεολογική ταυτότητα σε σχέση με τα άλλα δύο εκλογικά ακροατήρια, με σαφή κυριαρχία του εθνικισμού (77,3%). Η εικόνα αυτή συνοδεύεται από έντονο αντιευρωπαϊσμό, με το 77,7% να αποτιμά αρνητικά τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 66,2% να τοποθετείται υπέρ της εξόδου από τη ζώνη ευρώ. Η αποδοχή της «δικτατορίας σε ορισμένες περιπτώσεις» φτάνει το 63,7%, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των τριών εκλογικών ακροατηρίων, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη απόκλιση από τις δημοκρατικές αξίες και την υψηλότερη αποδοχή δικτατορικών λύσεων. Η υποστήριξη της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας περιορίζεται στο 41,4%, ενώ το 24,7% αποδέχεται τη διακυβέρνηση από έναν ισχυρό πρωθυπουργό χωρίς ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, έναντι 12,1% στο σύνολο του πληθυσμού. Ως προς τις οικονομικές αντιλήψεις, οι ψηφοφόροι της υποστηρίζουν την κρατική παρέμβαση (61,8%) και αντιτίθενται στις ιδιωτικοποιήσεις (64,8%), διαφοροποιούμενοι από τον περισσότερο φιλελεύθερο οικονομικό προσανατολισμό της Φωνής Λογικής. Συνολικά, το εκλογικό σώμα της Συμμαχίας Ελλήνων συνιστά διακριτή δύναμη σε σύγκριση με την Ελληνική Λύση και τη Φωνή Λογικής. Βρίσκεται σε ρήξη με κάθε έννοια δημοκρατικού τόξου, όσο ευρέως και αν ερμηνευτεί αυτό το τελευταίο.

Παράρτημα

  1. Γεράσιμος Μοσχονάς και Πέτρος Ιωαννίδης, Η ακτινογραφία της ψήφου: Ιδεολογίες, αξίες, τοποθετήσεις, Ινστιτούτο ΕΤΕΡΟΝ, 06.04.2023. https://eteron.org/aktinografia-ton-psifoforon/[↩]
  2. Γεράσιμος Μοσχονάς και Πέτρος Ιωαννίδης, «Κατανοώντας τα κόμματα μέσα από τους εκλογείς τους», Ινστιτούτο ΕΤΕΡΟΝ – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή, 26.04.2025. https://eteron.org/katanoontas-ta-kommata-mesa-apo-toys-eklogeis-toys/[↩]
  3. Βλ. και Γεράσιμος Μοσχονάς, «Τι πιστεύουν οι Έλληνες 2024 – Οι ιδεολογικές ταυτότητες», ΔιαΝΕΟσις, Οργανισμός Έρευνας και Ανάλυσης, Μάιος 2024, σσ. 1-22.[↩]
Πολιτική Cookies