Το project “Unmute Democracy” πραγματοποιείται σε συνεργασία με το VouliWatch και διερευνά τις στάσεις των πολιτών απέναντι στη λειτουργία της δημοκρατίας στην Ελλάδα σήμερα, καταγράφοντας τόσο τις αντιλήψεις για τις κύριες απειλές όσο και τις αξιολογήσεις τους για πιθανά θεσμικά αντίβαρα και μορφές πολιτικής συμμετοχής που θα βελτιώσουν την ποιότητα του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος και θα ενισχύσουν τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
Η έρευνα βασίζεται σε ερωτηματολόγιο κοινής γνώμης που διερευνά: α) την αξιολόγηση της λειτουργίας της δημοκρατίας, β) τις απειλές που αντιμετωπίζει η δημοκρατία, γ) τις παθογένειες των πολιτικών κομμάτων, δ) τις στάσεις απέναντι σε εκλογικά συστήματα και μορφές διακυβέρνησης, ε) την προθυμία των πολιτών για πολιτική συμμετοχή σε διαφορετικά επίπεδα, στ) την υποστήριξη ή αντίθεση σε θεσμικές παρεμβάσεις που αφορούν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον έλεγχο της εξουσίας.
Το ερευνητικό πρόγραμμα ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2025 και εστιάζει στη μελέτη της ποιότητας της δημοκρατίας στην Ελλάδα.
Συντονιστής του Project είναι ο Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Αντώνης Γαλανόπουλος (a.galanopoulos@eteron.org)

Στο παρόν άρθρο, ο Βαγγέλης Πουρνάρας δείχνει πώς οι δίκαιες μέθοδοι ψηφοφορίας μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη για αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουμε συλλογικές αποφάσεις και πώς αυτή η αλλαγή μπορεί να προωθήσει την πολυαναμενόμενη αναβάθμιση της δημοκρατίας.
Χρησιμοποιώντας ως βάση διακριβωμένα δεδομένα από δημοκρατικές καινοτομίες στον τομέα του συμμετοχικού προϋπολογισμού στην Ελβετία και αλλού, αναδεικνύεται μια τριλογία βασικών ερευνητικών αποτελεσμάτων: Οι δίκαιες μέθοδοι ψηφοφορίας μπορούν να λειτουργήσουν ως (i) εκκολαπτήριο δημοκρατικής νομιμοποίησης, (ii) επιταχυντής καινοτόμου αντίκτυπου και (iii) ασφαλιστική δικλείδα έναντι των κινδύνων που προκύπτουν από την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Σε σύγκριση με τις πλειοψηφικές μεθόδους ψηφοφορίας, εκφραστικές μορφές ψηφοδελτίου (π.χ. σωρευτική ψήφος με κατανομή πόντων), σε συνδυασμό με μεθόδους συνάθροισης ψήφων που προάγουν την αναλογική αντιπροσώπευση (π.χ. ισομεριστική μέθοδος) έχουν ως αποτέλεσμα περισσότερους εκλεγμένους/νικητές και σε ενισχυμένη (γεωγραφική) αντιπροσώπευση των πολιτών. Αυτού του είδους οι μέθοδοι ψηφοφορίας προτιμώνται και θεωρούνται πιο δίκαιες ακόμη και από τους ψηφοφόρους με προτιμήσεις που εν τέλει μπορεί να μην εκπληρώνονται, ενώ ταυτόχρονα προωθούν ισχυρότερες δημοκρατικές αξίες, όπως ο αλτρουισμός και η συναίνεση/σύγκλιση.
Επιπλέον, μέσω αυτών συχνά προκύπτουν νέες ευρηματικές και αποδοτικές ιδέες για να τεθούν σε ψηφοφορία και να υπερψηφιστούν, ειδικά σε τομείς όπως η κοινωνική πρόνοια, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι δίκαιες μέθοδοι ψηφοφορίας έχουν ενισχυμένη ανοσία απέναντι σε μεροληψίες και ασυνέπειες της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης σε αναδυόμενα σενάρια ψηφοφορίας με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης ή εκπροσώπησης των ψηφοφόρων που είναι πιθανό να απέχουν από την ψηφοφορία. Επίσης, εξετάζω τη σημασία τέτοιων αναβαθμίσεων για τις δημοκρατίες που βρίσκονται σε κρίση, όπως αυτή της Ελλάδας, όπως προκύπτει και από την πρόσφατη έρευνα με τίτλο «Unmute Democracy».
Η ελληνική δημοκρατία μπορεί να γίνει πιο ανθεκτική μέσω της ενισχυμένης εκπροσώπησης των πολιτών σε δημοκρατικές διαδικασίες, καθώς και μέσω δημοκρατικών καινοτομιών στο κομμάτι της συμμετοχής. Οι δίκαιες μέθοδοι ψηφοφορίας μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη και για τους δύο αυτούς στόχους.
Διαβάστε το Report σε μορφή pdf παρακάτω: