Τετάρτη του Βιβλίου #19 // Κωνσταντίνος Ηροδότου

Για τον «Ανώνυμο του 1789»

Η ανακάλυψη της Αληθούς Ιστορίας

Το επίμετρο του εμβληματικού έργου του Κ. Θ. Δημαρά Νεοελληνικός
Διαφωτισμός φέρει τον τίτλο «Ανώνυμος του 1789» και περιλαμβάνει την
επανέκδοση ενός κεφαλαίου που αποκόπηκε από άγνωστο βιβλίο. Το
κεφάλαιο επιγράφεται «Αληθής Ιστορία». Ο Δημαράς το δίνει στη δημοσιότητα
δέκα περίπου χρόνια μετά την πρώτη ανακοίνωση της ύπαρξής του. Το
μοναδικό ίχνος αυτού του μέχρι τότε ανεντόπιστου βιβλίου αποτελούσε τμήμα
της ιδιωτικής του βιβλιοθήκης. Ο «Ανώνυμος του 1789» είναι, σύμφωνα με
τον Δημαρά, το «πρώτο νεοελληνικό λογοτεχνικό πεζογράφημα». Τον
κατατάσσει μαζί με τον Ρωσοαγγλογάλλο, την Ελληνική Νομαρχία και τους
Κρίτωνος Στοχασμούς στις πλέον ριζοσπαστικές εκφάνσεις του Νεοελληνικού
Διαφωτισμού. Ο πρόσφατος εντοπισμός ολόκληρου του βιβλίου στην Κεντρική
Βιβλιοθήκη της Ζυρίχης (βλ. The Books’ Journal, τχ. 171, Δεκ. 2025), φέρει εις
φως τον τίτλο του – Αληθής Ιστορία – και το δεύτερο και τελευταίο κεφάλαιο με
τίτλο «Συλλογισμοί», μια σφοδρή επίθεση στον Ευγένιο Βούλγαρη. Ανοίγει
έτσι ένα μονοπάτι για την επανεπίσκεψη των διανοητικών διαδρομών του
Νεοελληνικού Διαφωτισμού και των ερμηνευτικών του σχημάτων.